Father Mother Sister Brother (2025)
Instinctief en zelfs ‘organisch’, dat lijkt wel een aardige uitleg voor Jim – Only Lovers Left Alive, Mystery Train – Jarmush’ manier van kunst/film maken. Waarbij hij nu komt met een drieluik over ‘het gezin’, maar door de direct fijn gekozen soundtrack weet je ook: “Dit gaat geen film zijn die je vooraf kunt invullen!”
En dat is dus iets waar je je aan moet willen overgeven, a.k.a. arthouse cinema. En dat is een ‘obstakel’ dat ik vooraf ook heel lichtjes voelde, maar ik weet toch allang dat ik groot fan ben van Jarmush, dus waarom..? Al past zo’n twijfel vooraf ook wel weer precies bij het kunstenaarschap waar deze filmmaker in opereert. En wát een mega-vette cast, wederom..!
Het verhaal
Zoals ik al typte: je gaat hier drie verhalen zien. Het eerste – Father – start met Jeff (Adam Driver) in de auto met z’n zus Emily (Mayim – Blossom (tv), The Big Bang Theory (tv) Bialik), onderweg naar hun wat afgelegen wonende vader (Tom – Seven Psychopaths, Coffee and Cigarettes – Waits). Stiekem zagen we hem volgens mij zijn huis al juist wat ‘ontruimen’, want hij lijkt de rol van de wat verwarde pa die wel wat (financiële) hulp kan gebruiken graag te spelen. In hun gehele ongemakkelijke gesprek voel je wantrouwen afgewisseld worden met gemiste vaderliefde, om vervolgens best hilarisch te eindigen.
‘Wij’ springen dan door naar Dublin, waar Mother (Charlotte – Swimming Pool, Dune: Part Two – Rampling) wacht op haar jaarlijkse theekransje met dochters Lilith (Vicky – Phantom Thread, Hot Milk – Krieps) en Tim(othea) (Cate – Blue Jasmine, Tár – Blanchett): de één een hippe influencer die wel of niet zal trouwen met een rijke, knappe ondernemer, terwijl de rustigere Tim ogenschijnlijk zo’n ‘ouwe vrijster’ wordt. Moeder is een succesvol schrijfster, waarvan Lilith een wat verwaterde, hedendaagse versie lijkt te zijn. Maar wel mama’s favoriet, waar ze dan ook weer goed misbruik van maakt. Totaal niet door hebbende hoe dit de verstandige zus echt zó hard geraakt heeft, dat ze dat inmiddels maar onderdeel van haar persoonlijkheid lijkt te hebben gemaakt.
Om vervolgens nóg een waterpartij over te vliegen om in Parijs te belanden – Sister Brother – waar zus- (Indy – Queen & Slim – Moore) en broerlief (Luka – The Dead Don’t Die – Sabbat) afscheid gaan nemen van het appartement van hun plotseling overleden ouders. En ondertussen, zoals het een Jarmush-film betaamt, op spitsvondige wijze over het leven praten…
Poëtische drieluik over connectie
Direct na afloop noteerde ik: “wat maakt dit toch zo mooi, die poëtische drieluik over familie en connectie; over hoe ouders vele lagen kunnen hebben, die voor kinderen onzichtbaar blijven?“, en het is juist die ‘onduidelijkheid’ waarin filmmagie ‘leeft’. Maar ja, het zal voor een grote groep kijkers ook betekenen dat zo’n film juist niks voor ze is. Daarom was m’n tweede notitie letterlijk deze: “als je bij een film direct ‘moet’ weten wat de makers ermee wil zeggen, dan sla je deze beter over; als je film als kunstwerk wilt laten ‘marineren’ in je hoofd, om ook je eigen leven er doorheen te kunnen koppelen, dan is dit jouw film..!”
En ja, nu citeer ik dus m’n eigen aantekeningen, die ik idealiter natuurlijk in een mooie alinea uitschrijf, maar volgens mij begrijp je nu ook wel wat ik bedoel, toch? Plus: ergens past zoiets onconventioneels ook wel goed bij zo’n Jim Jarmush-film, waarbij je continu voelt dat de maker zó authentiek zelfverzekerd is, dat het hem ook niet zoveel uit lijkt te maken of je zijn films nu wel of niet leuk vindt. Iets dat overigens helemaal niet arrogant aanvoelt bij hem, want hij geeft zelf in interviews ook juist aan dat hij gewoon vrij instinctief en openminded hoopt dat zijn werkwijze uiteindelijk op iets unieks uit komt. En uniek of niet, het is (voor mij althans) in elk geval inmiddels wel herkenbaar ‘Jarmush’.
Cast & crew
En dan zie je dus hoeveel grote acteurs graag met hem werken. Sommigen, zoals Waits, Driver en Sabbat, werkten al eerder (veelvuldig) samen met Jarmush, maar nu lijken ook sterren als Blanchett, Krieps en Rampling graag/gewoon even langs te zijn gekomen voor een weekje ‘film maken’ of zo. Zo heerlijk low key voelen zeker ook hun prestaties aan. Al heeft dat natuurlijk ook alles te maken met die collaboratieve sfeer die Jarmush op de set weet te creëren.
Waarbij hier dus vooral de soundtrack, maar ook de score wel fijn opvalt. Die laatste maakte Jarmush zelf, in samenwerking met Annika Henderson, die als voormalig journalist wel een geweldige beschrijving van haar stijl krijg op IMDb: “a sonic alchemist weaving together dub, post-punk, and psychedelia with flashes of drum & bass, all anchored by her striking voice and confrontational lyricism“. Maar bij mij persoonlijk viel de soundtrack (de ‘liedjes’) dus nog meer op – een perfecte musical score is beetje zoals perfect acteer- of montagewerk: als het goed gebeurt, dan valt het bijna niet op, omdat het het geheel zoveel versoepelt, of zoiets… ;) – mede ook omdat het mij direct in de juiste mood bracht, in de openingsscène al. Denk aan Dusty Springfields Spooky, of Jackson Browne’s These Days, overigens beide ook uitgevoerd door Henderson én Jarmush…
Final credits
Ja, en dan heb ik het dus nog eens niet gehad over de poëtische herhaling, die op meerdere manieren in de film zit. Zo zijn sommige dialogen wel aardig gelijk – maar doordat ze vanuit een ander karakter in een ander gesprek komen, ontwikkelt zo’n dialoog zich toch anders – komen in elk verhaal wat ‘vrije’ skaters voorbij aan onze protagonisten, lijkt Rolex de film bijna gesponsord te hebben (al heeft de film dus vooral een link met Yves St. Laurent, die de film mede-heeft gefinancierd om de film als showcase voor hun hoofdontwerper te kunnen gebruiken!??) en merk je in elk verhaal dus ook wel dat de kinderen hun ouders mogelijk minder goed kenden dan ze dachten.
Maar terwijl ik die vorige zin typ, schiet ook direct de gedachte door m’n hoofd: “Nee Filmofiel, ga dit nu niet dramatisch extra aanzetten, want dat past zó NIET bij deze film, om het allemaal zoveel grootser te maken!!” Waarmee ik bij een besef kom, dat ik een jaar of tien geleden ooit kreeg, in een Eindhovense cafetaria. Waarschijnlijk ken je het type friettent wel, waar ze vrij schattig wat van die Amerikaanse zit-booths hebben gemaakt, en waar je dan op zondagmiddag hele gezinnen ziet zitten, naast een lokale buurtjongen die mogelijk zijn eerste date wel heeft meegenomen naar de plek waar hij en z’n familie al hun hele leven op vaste tijden komen. En díe fijne kneuterigheid, dat is de wereld van Jim Jarmush. Waarin dan af en toe dus acteurs voorbijkomen die ook in Star Wars-films spelen…