The Odyssey (2026)
Wat een weelde dat de ‘grootste’ filmmaker van het moment het meest klassieke heldenverhaal ooit heeft verfilmd, want wat een episch-heroïsche film is The Odyssey geworden zeg. Denk de klassieke Ben Hur qua grootte, maar dan goed ‘vertaald’ naar het nu, met zeer grootse thema’s (en zelfs wat spiritueel-psychedelisch?), maar ook enorm subtiele vondsten (bijvoorbeeld in Zendaya’s rol). En dan ook nog ‘ouderwets’ gefilmd met zoveel mogelijk ‘practical fx‘, waardoor ze alleen voor de zeescènes schijnbaar al vier maanden bezig zijn geweest.
Dat gaat ze in maart volgend jaar aardig wat gouden beeldjes opleveren, verwacht ik…
Het verhaal
Met Travis Scott als zingende poëet begint de film te vertellen over Odysseus (Matt Damon) die als held de Trojaanse oorlog voor de Grieken wist te winnen, maar daarna nooit terugkeerde. Althans: nog niet, want zoon Telemachus (Tom Holland) voelt aan z’n water dat z’n vader – die hij eigenlijk nooit heeft leren kennen – nog terug zal keren. Maar dat moet wel snel gebeuren dan, want moeder Penelope – de koningin van Ithaka – wacht al 20 jaar op haar man, terwijl ongeveer half Ithaka vindt dat ze moet hertrouwen, zodat er een nieuwe koning komt. Telemachus is namelijk nog zichtbaar te jeugdig, iets dat hij meer dan genoeg hoort van alle ‘vrijers’ die zijn moeder dagelijks het hof proberen te maken, terwijl ze zuipen en vreten in haar buurt. De meest gewiekste lijkt Antinous (Robert Pattinson), die ooit onder z’n dienstplicht uit kwam en eigenlijk Telemachus zou moeten beschermen…
Door middel van heerlijke overgangen zijn er echter drie verhaallijnen door elkaar heen verweven. Tijdens vertellingen over de oorlog krijgen we in flashbacks steeds meer te zien over hoe ze dat nou uiteindelijk met dat wereldberoemde houten paard hebben weten te flikken, maar we zien ook het strand waar de ‘hedendaagse’ Odysseus door Calypso (Charlize Theron) wordt aangemoedigd z’n geheugen terug te krijgen. Dáár zit namelijk de crux: door alle ontberingen op zee is Odysseus uiteindelijk z’n geheugen kwijt geraakt, al voelt ie in z’n hart wel het gemis van iets… zijn gezin?
Terwijl Telemachus op zoek gaat naar z’n vader, probeert die juist onopvallend terug naar huis te geraken, want zeker in de behandeling van de blinde Eumaeus (John Leguizamo) zien we hoe lomp men worden als ze hun beschaving loslaten…
Beschavingsboodschap
Kijk, bovenstaande zal voor iedereen die Homerus’ beroemde, epische dichtwerk kent waarschijnlijk gesneden koek zijn. Ik was ‘vaag’ op de hoogte van het verhaal, maar wel genoeg om het woord “odyssee” te gebruiken in recensies. Het is en blijft toch een van de belangrijkste en bekendste verhalen uit de klassieke oudheid die (o.a. het christendom) wél overleefd heeft. Nu wordt de reden – dat er zo weinig uit die oudheid bewaard is gebleven – beschreven in het geweldige The Immortality Key, dat ik best toevallig NU aan ’t lezen ben. Dat boek zou onze volledige geschiedenis als westerse beschaving wel eens op losse schroeven kunnen gaan zetten (ja, ik typ graag groots), en de reden daarvoor zit dus ook verborgen in deze film van Nolan! Een extra (en wat persoonlijker) reden dat The Odyssey dus zoveel meer is dan een (kunst)geschiedenisles.
Al is de wat meer toegankelijke reden om deze film te waarderen, het naar onze tijd weten te trekken van het verhaal. In een tijd waarin alles wat ‘gelijkheid’ nastreeft tot vijand wordt gebombardeerd (denk ‘woke’, ‘BLM’, feminisme), lijken wereldleiders die beschaving maar lastig te vinden. Maar in The Odyssey zien we dus vooral een man worstelen met z’n eigen handelen, juist omdat hij twijfelt of bepaald (lomp) handelen mogelijk ‘nodig’ is om een volk te beschaven. En daarin was het ook grappig hoe ik naderhand een mede-bioscoopbezoeker moest wijzen op de subtiliteit in Zendaya’s rol. Waar hij direct wat afwijzend reageerde op hoe klein haar rol was, en dat hij het dus wat raar vond dat zo’n bekende actrice voor zo’n klein rolletje gekozen was, bleek in de film dat de godin Athene (die ze speelt) dus het gezicht kreeg van de ‘onschuld’/beschaving die in Troje werd gedood. Waarmee ze misschien wel het belangrijkste karakter in het verhaal werd…
Cast & crew
Het is onmogelijk om alle namen (zie tags hieronder) te gaan bespreken. Wel wil ik m’n grote waardering voor Damon, Hathaway, Pattinson, Leguizamo, Lupita Nyong’o en Holland uitspreken. Grappig dat ik deze week de Good Hang-podcastaflevering met Damon gepauzeerd heb, omdat ik bang was dat daarin toch iets ‘verklapt’ zou worden over de film (vaste lezers kennen mijn dwangneurose om voorafgaand aan goede films ‘niks’ te willen weten), maar die kan ik zo meteen bij de sportschool mooi verder luisteren. Vooral Pattinson toont een sadistische kant die hij nog niet zo vaak liet zien, terwijl Hathaway me ook weer eens positief verraste. De bespreking van Elliot Page’s rol laat ik beter achterwege, om geen anti-woke of anti-lgbtiq+ mensen te triggeren (zijn rol is eigenlijk ook te klein om serieus te bespreken). Maar wat me qua cast dus vooral opviel, was hoe ontzettend veel grote namen in kleine rolletjes voorbijkomen. Zo wordt de grote Agamemnon gespeeld door Benny Safdie, maar hij draagt 99,8% van z’n rol een mega-helm, dus die herken je enkel aan z’n opvallende lippen.
Op één of andere manier lijkt er bij Nolan bijna nooit één acteur uit de toon te vallen, en dat is hier ook niet het geval. Terwijl er dus best wel wat mooie acteerscènes in de film zitten, ondanks de mega-heftige gevechten, zeeslagen, cyclopen, titanen en andere mythische wezens. Enigen die er mogelijk ietwat ‘karig’ vanaf kwamen waren de beroemde/beruchte sirenen, die zó verleidelijk moeten zijn geweest dat Nolan ze ook niet van dichtbij durfde te filmen?
Final credits
Kijk, als ik flauwe geintjes ga maken in een recensie, dan ben ik dus zeer content met wat ik gezien heb. En dan is er nog zoveel te prijzen, zoals Ludwig Göranssons score of (ons eigen) Hoyte van Hoytema’s IMAX-camerawerk. Of het feit dat ik begin te ontdekken dat al die links met Hades (de onderwereld) dus waarschijnlijk te maken hebben met de psychedelische oorsprong van onze beschaving; in hoe de ‘dood voor de dood’-trip, a.k.a. ego-dood, je als mens bevrijdt van zoveel angsten. Zou dát bedoeld worden met het eerst moeten afdalen naar Hades en/of jezelf moeten overgeven aan het lot, zoals Odysseus op een gegeven moment opgedragen krijgt..?
Maar stop Filmofiel, zo kun je nog uren doortypen, en wat heeft de lezer aan de andere kant van het scherm daaraan? Mogelijk beter om af te sluiten met wat ik direct na afloop dacht: “Okay, dan gaat The Invite waarschijnlijk de acteer- en mogelijk regie-Oscar(s) winnen, maar The Odyssey wel alle technische plus die voor Beste Productie, oftewel Beste Film..”