I Swear (2025)
Een prachtig gevoelige film als I Swear, gebaseerd op een waargebeurd verhaal, komt maar eens in de zoveel jaar voorbij. Aan de ene kant: gelukkig maar, en aan de andere kant: wauw. Waarom beide kanten een groot compliment voor Kirk Jones’ ‘Tourette-film’ betekenen, dat lees je hieronder. Eerst wil ik namelijk acteurs Robert Aramayo, Peter Mullan, Maxine Peake en Scott Ellis Watson alvast alle lof toewerpen, terwijl ook Shirley Hendersons rol voor veel ouders ‘mooie’ herkenning zal oproepen.
Echt geweldig dat een film kan doen wat I Swear doet, al is het ook ‘pijnlijk’ om te zien dat hiervoor film schijnbaar nog altijd nodig is. Iets dat met de huidige ‘anti-empathie’-politiek in veel landen misschien nóg wel pijnlijker wordt…
Het verhaal
De 12-jarige John Davidson (Scott Ellis Watson) is een getalenteerde keeper in het Schotse stadje Galashiels en staat op het punt naar de middelbare school te gaan. Het is 1983 als hij tijdens het voorlezen in de klas ineens wat met z’n nek en hoofd begint te trekken, en wat moeite krijgt om door te lezen. We voelen de paniek in z’n hoofd hierover bijna direct mee, ware het niet dat hij door z’n lerares er direct uit wordt gestuurd, en hij niet veel later in de gang wordt gepest door een stel kutjochies (sorry voor dat woord, maar daarmee projecteer ik waarschijnlijk ook wat van m’n eigen ‘rotjongensgedrag’ dat ik als puber (helaas) ook wel eens etaleerde). Maar als hij tijdens het diner thuis ook wat tics laat zien, reageren z’n ouders ook direct straffend. Misschien niet zo raar, als je zoon vanuit het niets ineens de erwten over tafel spuugt. Dat dat totaal ongecontroleerd gebeurt, maakt het voor dat jonge manneke nóg erger natuurlijk, zeker ook omdat er net een scout bij z’n volgende voetbalwedstrijd komt kijken: wie weet wordt hij wel gevraagd om naar een grotere voetbalclub te komen..!
Een erg heftige scène later springen we ineens 13 jaar verder, en woont de inmiddels volwassen John (Robert – Antebellum, Game of Thrones (tv) – Aramayo) nog met alleen z’n moeder (Shirley – Bridget Jones’ Diary, Okja, Meek’s Cutoff – Henderson) in huis. De diagnose ‘Tourette’s’ is inmiddels al gesteld, maar iedereen buiten z’n directe omgeving blijft schrikken en/of lachen om elke tic die eruit komt. Enkele zware medicijnen onderdrukken z’n uitbarstingen wel wat, maar dat hij sociaal nog altijd sterk geïsoleerd leeft, dat voel je aan alles. Daarom is hij des te blijer, als hij een oud schoolvriendje tegenkomt, die wel op de hoogte is van z’n tics, maar gewoon normaal met hem omgaat. Deze Murray (Francesco Piacentini-Smith) is teruggekomen uit Australië om z’n zieke moeder Dottie (Maxine – The Theory of Everything – Peake) te verzorgen, en deze doodzieke moeder toont John wél de juiste empathie.
Langzaam lijken ze elkaar te kunnen helpen, waarna ze voor John een baantje als ‘conciërge-assistent’ weet te regelen bij Tommy (Peter – My Name is Joe, Tyrannosaur, Hostiles – Mullan; zie still hieronder), die John subtiel natuurlijk op een prachtig pad zet…
Mooi gebalanceerd, prachtig ’tegengif’
Nee, ik wil helemaal niet alles politiek maken (daar beticht ik de ’tegenstanders’ van empathie juist van…), maar ergens is het pijnlijk om te zien dat de wereld een film als I Swear nodig heeft (vandaar die “gelukkig maar” uit m’n intro) om bewustzijn te creëren voor iets waar sommige mensen dus zo gruwelijk aan lijden. En dat je dan voelt, dat er krachten in de wereld zijn die het ‘inleven in en daarmee rekening houden met de gevoelens van anderen’ (oftewel “empathie”) als een zwakte zien. Terwijl deze film – en het levensverhaal erachter – zo prachtig toont hoe een beetje begrip en inleving letterlijk mensenlevens redt. Want wat ontzettend fijn dat John Davidson mensen als Dottie en Tommy tegen is gekomen in z’n leven. Overigens niets ten nadele van de rol van Johns ouders, want in een tijd dat Tourette nog totaal onbekend was, doorzie je zo’n neurodiversiteit bij je puberende kind logischerwijs ook nog niet. Maar dat maakt Johns verhaal des te pijnlijker natuurlijk. Plus: ik denk dat veel ouders de onmacht wel zullen herkennen, overigens mogelijk op totaal andere, misschien wat meer ’triviaal’ aanvoelende onderwerpen…
Maar waarom het pijnlijk is dat een film als I Swear nodig is, komt dus doordat ik het een overheidstaak vind om juist voor de ‘zwakkeren’ op te komen. Dat de film ook toont dat er de laatste jaren juist bezuinigd is op zorg voor dit soort neurodiverse aandoeningen (excuses als ik niet 100% de juiste woorden gebruik overigens), dat lijkt wel in lijn te liggen met hoe sommige ‘mensen’ overal een strijd van schijnen te moeten maken (en daardoor dus ook overal een vijand zoeken?).
Cast & crew
Over strijd gesproken: de reden dat Aramayo níet genomineerd is voor een Oscar dit jaar, is omdat deze film in Amerika schijnbaar pas in april van dit jaar uitgebracht wordt. Dus zet hem maar alvast op het lijstje van volgend jaar, want hij speelt echt de rol van z’n leven. Ik herkende hem wel ergens van, maar dat dat van die nogal opvallende on-lineaire-racismehorror Antebellum of van Game of Thrones was, dat wist ik niet. Nu komt dat mogelijk ook juist door z’n boy-next-door uitstraling, wat hier goed werkt. Denk maar zo: Leonardo DiCaprio’s beetje vergelijkbare doorbraak in What’s Eating Gilbert Grape werkte ook zo goed, omdat DiCaprio toen nog niet het heartthrob was die hij later werd. Maar Aramayo is net zo fenomenaal, als dat Watson (die de jongere versie van John speelt) m’n hart wat weker maakte met hoeveel medelijden hij opwekte. En natuurlijk vind ik alle acteurs ook zo goed, doordat hun rollen extra lading krijgen door het heftige drama dat Johns leven zo kenmerkt(e). John Davidson zelf kwam bij de BAFTA-uitreiking een paar weken geleden overigens in het nieuws, juist doordat hij tijdens de presentatie van Michael B. Jordan en Delroy Lindo door een tic iets mega-racistisch schreeuwde. De cynicus zou hierin een marketingstunt zien, maar ik voel me al bijna schuldig dat ik dit überhaupt denk…
Regisseur Kirk Jones heeft overigens een best opmerkelijke carrière. Zo maakte hij hiervoor zeer mooie films als Waking Ned en Everybody’s Fine (met Robert DeNiro), maar ook een stuk simpeler films als Nanny McPhee én My Big Fat Greek Wedding 2..!!?? Wat Jones hier echter geweldig doet, is dat hij volledig respectvol met het onderwerp omgaat, maar de zwaarte daarvan ook weet af te wisselen met momenten dat je echt ook wel mag lachen om iets dat eigenlijk zo serieus is…
Final credits
Zoals je hiernaast ook kunt zien op de poster, want dat “Uplifting & Laugh-Out-Loud Funny, Terrific Perfomances“-citaat vat de film óók mooi samen.
Yes, I Swear combineert het wat rauwe van Brits sociaal realisme (denk Ken Loach, en ook zeker eerdergenoemd Tyrannosaur) met een onderwerp dat dus (deels helaas nog) zo’n sterke film nodig heeft om eindelijk eens de juiste aandacht op deze aandoening te leggen. En met ‘career defining performances‘ die mijn ogen meerdere keren vochtig maakten. Waardoor het dus des te fijner was dat je een enkele keer ook wat spanning mag weglachen.
Om vervolgens bij de aftiteling de échte John Davidson te zien, en daarmee de waardering voor Aramayo nog verder te vergroten…